مشاهده گونه جدید بلبل خرما در ایران

اولين گزارش از مشاهده بلبل خرماي دمگاه سرخ

نام راسته : Passeriformes

نام خانواده : Pycnonotidae

نام انگلیسی : Red-vented bulbul

نام علمی :  Pycnonotus cafer

نام فارسی : بلبل خرمای دمگاه سرخ

 در شانزدهم اسفند ماه سال 1385 ( 7 مارس 2007 ميلادي)  تعداد 12-10 قطعه بلبل خرماي دمگاه سرخ در سواحل شمال شرق جزيره كيش توسط گروه كارشناسي دفتر امور حيات وحش و آبزيان مشاهده شد و تعدادي عكس از آنها تهيه گرديد . اين مشاهده اولين گزارش در مورد حضور بلبل خرماي دمگاه سرخ در ايران مي باشد كه تا كنون در فهرست پرندگان ايران نامي از آن برده نشده است.

بلبل خرمای دمگاه سرخ

 بلبل خرماي دمگاه سرخ پرنده اي از راسته گنجشك سانان (Passeriformes)  و خانواده بلبل خرماها (Pycnonotidae) است كه در بوته زارها ، جنگلهاي باز ، دشتها ،زمينهاي كشاورزي و نواحي شهري پراكنش دارد. اين پرنده به طور طبيعي در مناطق حاره اي جنوب آسيا شامل پاكستان ، هند ، سريلانكا ، به سمت شرق تا ميانمار و جنوب غرب چين انتشار دارد و در كشورهايي از جمله استراليا ، فيجي ، كويت ، كالدونياي جديد ، قطر و...نيز معرفي شده است.

 طول بدن آن تقريباً 20 سانتي متر و وزن آن بين 45-26 گرم است . پرنده اي تيره با شكم و دمگاه سفيد و پوشپرهاي مشخص قرمز رنگ در زير دمگاه ، سر وتاج كوچك سياه رنگ ، دم قهوه اي بلند با حاشيه سفيد در انتهاي آن مي باشد. نر و ماده شبيه به هم ولي نابالغين كم رنگ تر از افراد بالغ هستند. تفاوتهاي منطقه اي دررنگ پروبال خصوصاً روتنه وسينه ديده مي شود. معمولاً 5 -2 تخم صورتي رنگ تا مايل به قرمز با رگه ها وخالهاي تيره مي گذارد و لانه خود را به شكل فنجان با آستري از مواد نرم در داخل آن بر روي بوته ها مي سازد. دوران تفريح تخم ها 14 روز بوده و در هر سال غالباً 3-2 جوجه دارد . پرنده اي اجتماعي و پر سر وصداست و به صورت گروهي زندگي مي كند . پروازي قوي و سريع شبيه داركوبها دارد و از ميوه ، شهد گلها ، حشرات و گاهي اوقات مارمولكها تغذيه مي كند.

بلبل خرماي دمگاه سرخ مانند برخي از موجودات از جمله پريماتها (انسان و ..) و خفاشهاي ميوه خوار قادر به سنتز ويتامين C مورد نياز بدن خود نبوده و اين تركيب را از طريق خوردن محصولات گياهي وميوه ها تامين مي كند و به همين لحاظ در برخي موارد ذكر شده كه مي تواند آفت محصولات كشاورزي ، ميوه ها و يا باعث انتشار دانه گياهان آفت ومهاجم باشد.

منبع : سایت سازمان حفاظت محیط زیست

بلبل هزار دستان

بلبل

 نام راسته : passeriformes

نام خانواده : توکايان يا Turdidae

نام علمي : luscinia megarhynchos

نام انگليسي : nightingale

ساير نام هاي محلي : بلبل ، هزار دستان

خانواده توکايان  :

اين خانواده پرندگاني کوچک و متوسط را در بر مي گيرد که اغلب آوازخوان بوده و داراي دم مستطيل شکل هستند و از حشرات ، نرم تنان و ميوه تمشک و مانند آن تغذيه مي کنند . اين خانواده در ايران داراي 32 گونه بوده و پرندگاني همچون توکاها ، بلبل ها ، چک ها و دم سرخ ها در اين خانواده قرار دارند . بهترين پرندگان آوازخوان ايران در اين خانواده قرار دارند . برخي گونه هاي اين خانواده بسيار مشابه بوده و تشخيص آنها از يکديگر دشوار است . نر و ماده برخي ازگونه ها بسيار مشابه و در برخي ديگر از گونه ها متفاوت هستند .

آشنايي با بلبل هزاردستان :

بلبل هزار دستان  بهترين پرنده آوازخوان موجود در کشور ايران مي باشد . اين پرنده 16 سانتيمتر طول دارد و بسيار شبيه به بلبل خالدار ( يکي ديگر از گونه هاي موجود در خانواده توکايان ) است ولي روتنه اش کمرنگ تر و بيشتر متمايل به قهوه اي بوده و دمش نيز قرمز است و همچنين حلقه سفيد دور چشمانش واضح تر ديده مي شود . زيرتنه تميز و فاقد لکه روي سينه و پهلو ها است و به رنگ سفيد متمايل به نخودي يا خاکستري ديده مي شود . پرنده جوان بلبل هزاردستان خالدار بوده و با خالهاي نخودي در سينه و پهلوها و خالهاي کمرنگي در پوشش هاي مياني بال ديده مي شود . اين پرنده در هنگام آوازخواني خود را کاملاً مخفي نگه مي دارد ولي از صدايش مي توان آن را از بلبل خالدار تشخيص داد .

نر و ماده بسيار مشابه بوده و تشخيص آن تنها به واسطه شنيدن آواز و يا توسط افراد بسيار با تجربه امکان پذير است .

بلبل هزار دستان ( به حلقه سفید دور چشم و رنگ خرمایی دم توجه شود )

بلبل خالدار که بسیار شبیه هزاردستان است

جوجه بلبل هزار دستان

تغذيه :

از حشرات ، نرم تنان و ميوه هايي همچون توت تغذيه مي کند .

پراکنش :

از نظر پراکنش جهاني اين پرنده در جنوب انگلستان و به طرف شرق تا مرکز و جنوب اروپا ، مرکز آسيا و مناطقي از شمال آفريقا توليد مثل مي کند و در فصل زمستان در جنوب آفريقا هم ديده شده است .

درکشور ما در بهار و تابستان فراوان بوده و به جز بخش هايي از شرق ، مرکز و جنوب در ساير نواحي ديده شده و توليد مثل مي کند .

محل زندگي :

 اين پرنده در جنگل هاي برگ ريز ، باغ ها ، بوته هاي خار دار و گاهي در حاشيه مناطق خشک به سر برده و در بوته هاي تمشک و نزديک و يا روي سطح زمين و با استتار کامل آشيانه مي سازد .

آواز :

آواز اين پرنده بسيار متنوع ، زيبا و بلند بوده و هم در شب و هم در روز شنيده مي شود . آواز شامل چهچهه ها و تحرير هاي زنگ دار و بلند و متنوع مي باشد . اين پرنده بيشتر از اينکه ديده شود آوازش شنيده مي شود .  آواز خواني نيز مختص پرنده نر مي باشد .

جهت شنيدن آواز بلبل هزار دستان مي توانيد به لينک زير رفته و روي گزينه Play  کليک کنيد .

شنیدن آواز بلبل هزار دستان

پرنده نر بلبل هزاردستان در حال آوازخوانی

ساير نکات :

بلبل هزار دستان  معمولا در نزديک سطح زمين ديده شده و تغذيه مي کند . و از روي شاخه هاي مخفي آواز مي خواند و معمولاً تنهاست و به صورت دسته جمعي ديده نمي شود . پرنده اي تک همسر بوده و لانه در نزديکي يا در سطح زمين قرار دارد . بين 4 تا 5 تخم مي گذارد و به مدت 13 روز روي آنها مي خوابد و جوجه ها نيز بعد از 11 روز لانه را ترک مي کنند . اين پرنده در سال يک يا دو بار توليد مثل مي کند .

در سال هاي اخير در بعضي از شهرها صيادان اقدام به صيد و پرورش اين پرنده در قفس نموده اند . البته بايد به اين نکته اشاره کرد که نگهداري و پرورش از اين پرنده بسيار دشوار است و اين به علت حشره خوار بودن آن است . جهت تغذيه اين پرنده در قفس مي بايست از مخلوطي از دان پالس و گوشت نرم و مواد گياهي استفاده نمود و البته اگر دسترسي به حشرات ميسر باشد بهتر است حشرات را جهت تغذيه در اختيار پرنده قرار داد . از ميوه ها نيز در تغذيه پرنده مي توان استفاده کرد و از جمله ميوه هايي که در تغذيه پرنده به کار برده مي شود مي توان به انگور ، سيب ، تمشک و توت درختي و حتي سنجد اشاره کرد .

نکته اين که اگر مايل به نگهداري از بلبل هزاردستان هستيد بايد جوجه آن را تهيه کنيد و معمولاً پرندگان بالغ شکار شده و وحشي در محيط قفس دوام ندارند .

محيط قفس نگهداري بلبل هزاردستان بهتر است بزرگ بوده و چندين نشيمن گاه در آن قرار داشته باشد . تغذيه نيز بايد متنوع باشد .

در موقع خريد توجه داشته باشيد که جوجه هزاردستان خالدار و با دم مستطيلي بوده و فاقد هرگونه نوار ابرويي در سر مي باشد و تنها حلقه سفيدي اطراف چشم پرنده وجود دارد .

هزار دستان در حال تغذیه جوجه ها ( به محل و نوع استتار لانه توجه شود )

بلبل خرما

بلبل خرما

نام راسته : Passeriformes

نام خانواده : Pycnonotidae

نام انگليسي : White-eared bulbul

نام علمي : Pycnonotus leucogenys

سايرنام هاي محلي : بلبل خرما ، بلبل

مشخصات عمومي :

پرنده اي به اندازه 18 سانتيمتر با سر سياه رنگ و لکه بزرگ سفيد در گونه ها بوده و نژادي از آن که در ايران يافت مي شود Leucotis  است که تاجي بسيار کوتاه در انتهاي تارکش ديده مي شود . پرهاي پوششي زير دم اين پرنده زرد رنگ بوده و نوک دم به طور مشخصي سفيد رنگ است . بدن نيز خاکستري رنگ است . پاها و چنگال هم تيره رنگ هستند .

تشخيص پرنده نر از پرنده ماده :

پرنده نر و ماده مشابه هستند .

پرنده بالغ

آشیانه و تخم بلبل خرما 

پرنده جوان :

پرنده جوان سر قهوه اي رنگ دارد .

جهت مشاهده تصاوير بيشتر از لانه ، پرنده جوان و ... از اين پرنده مي توانيد به سايت www.canaryalireza.ir  و بخش تصاوير بلبل مراجعه نماييد .

پراکنش :

به طور کلي بلبل خرما در مناطق پست و بياباني کشورهاي پاکستان ، افغانستان ، ايران ،عراق ، بحرين و بخش هايي از هند زندگي مي کند .

اين پرنده در درختان و بوته ها و مخصوصاً تمشک زارها و باغ ها ي خرما و در نزديکي و يا در درختان داخل مناطق مسکوني به سر برده و روي بوته ها و درختان آشيانه مي سازد . در ايران بومي و فراوان بوده و پيش از اين در مناطق جنوبي کشور بود ولي در سال هاي اخير در اغلب شهرها يا از قفس رها شده و يا خود را به مناطق شمالي تر و مرکزي کشور رسانده و به خوبي با اين مناطق سازگار شده است .

رنگ قرمز : منطقه تولید مثل

تغذيه :

بلبل خرما از انواع ميوه ها تغذيه مي نمايد و علاقه زيادي به خوردن خرما دارد . در قفس نيز مي توان از دان پالس و انواع ميوه جهت تغذيه اين پرنده استفاده نمود . از جمله ميوه هاي مورد علاقه اين پرنده انگور و سيب است .

آواز :

صداي اين پرنده آهنگين و با ملوديهاي زيبا شنيده مي شود .

ساير مشخصات :

اين پرنده دو تا سه تخم مي گذارد و 14 تا 15 روز روي تخم مي خوابد و سپس والدين جوجه ها را با کرم ها تغذيه مي کنند که بين 250 تا 300 کرم در روز براي دو جوجه مي آورند . بعد از 15 روز جوجه ها آشيانه را ترک مي کنند .